Zo werken de calculators
Elk getal op deze site komt uit een formule die u kunt controleren. Op deze pagina leggen we de berekeningen uit, de standaardwaarden die we kozen en waarom, de bronnen erachter en wat de calculators bewust niet doen.
In het kort
- In Europa en de andere metrische markten rekenen de calculators met de werkelijke maten in millimeters en met kubieke meters. Alleen als de Amerikaanse markt is gekozen, worden board feet geteld op nominale maten, zoals Amerikaanse houthandels dat doen.
- Aantallen voor het houtskelet komen uit het daadwerkelijk uitzetten van de onderdelen op de wand, de vloer of het dak — niet uit een vuistregel per vierkante meter.
- Gezaagde onderdelen worden met een snelle heuristische optimalisatie in echte handelslengtes ingepast. Die is goed, maar niet aantoonbaar perfect.
- Zaagverlies is een invoerveld met verstandige standaardwaarden (meestal 10% voor houtskeletbouw, 5–10% voor vlonders en schuttingen). Pas ze aan op basis van uw eigen ervaring.
- Prijzen zijn aanpasbare voorbeeldprijzen van oktober 2026, geen offertes.
- Gewichten zijn gebaseerd op houtdichtheden volgens het Wood Handbook van het USDA Forest Products Laboratory.
- Controles van Amerikaanse bouwregels verwijzen naar het artikel uit de International Residential Code (IRC). Die geldt alleen in de VS; controleer altijd de bouwregels die bij u gelden.
- We dimensioneren geen liggers, balken, spanten of lateien op belasting, en niets hier is een constructieberekening.
Board feet en houtmaten
VS: nominale maten volgens PS 20
Dit deel geldt alleen voor de Amerikaanse markt. Amerikaans naaldhout wordt aangeduid met een nominale maat. Volgens de American Softwood Lumber Standard (PS 20, beheerd samen met het American Lumber Standard Committee) meet een droge 2×4 in werkelijkheid 1½″ × 3½″ (38 × 89 mm); 2×4 en 2×6 zijn ½″ smaller dan nominaal, 2×8, 2×10 en 2×12 zijn ¾″ smaller. Amerikaanse houthandels en prijsindexen tellen en prijzen naaldhout nog altijd in nominale board feet, dus de calculators doen dat bij de Amerikaanse markt ook:
board feet = dikte (in) × breedte (in) × lengte (ft) ÷ 12
| Stuk | Werkelijke maat (droog) | Board feet |
|---|---|---|
| 2×4 × 8 ft | 1½″ × 3½″ | 5,33 |
| 2×6 × 12 ft | 1½″ × 5½″ | 12,00 |
| 2×10 × 16 ft | 1½″ × 9¼″ | 26,67 |
| 4×4 × 8 ft | 3½″ × 3½″ | 10,67 |
Duizend board feet is één MBF. Een prijs per MBF rekent u om naar een prijs per stuk met MBF-prijs ÷ 1.000 × board feet per stuk.
Hardhout: kwartdiktes
Amerikaans hardhout volgt de aanduiding in kwart inches van de National Hardwood Lumber Association: 4/4 is ongeveer 1″ (circa 25 mm) ongeschaafd, 8/4 ongeveer 2″ (circa 51 mm). Board feet worden geteld op de ongeschaafde kwartdikte, niet op de geschaafde dikte — een 8/4-plank van 7″ breed en 10 ft lang is 11,67 board feet, ook al is hij na het schaven nog maar ongeveer 1¾″ dik.
Metrische markten: werkelijke maten
In Europa — dus ook in Nederland en België — en in Scandinavië, Brazilië, Japan en de Golfregio wordt hout verkocht op de werkelijke doorsnede in millimeters, bijvoorbeeld 45 × 95 mm, en geprijsd per kubieke meter of per strekkende meter. De calculators rekenen daar met de werkelijke afmetingen. Ter vergelijking: 1 board foot = 0,0023597 m³, dus 1 m³ ≈ 423,8 board feet.
Gewicht gaat altijd uit van de werkelijke maat
Gewicht is echt hout, dus het wordt altijd berekend op de werkelijke doorsnede, nooit op de nominale: gewicht = werkelijk volume × dichtheid.
Houtskelet: uitzetten in plaats van vuistregels
De calculators voor wanden, vloeren, daken, vlonders, schuren en schuttingen zetten de onderdelen uit zoals een timmerman dat zou doen en tellen daarna wat ze getekend hebben. De tekeningen die u bij elke calculator ziet, komen uit dezelfde onderdelen als de houtlijst.
- Stijlen, balken en spanten:
afronden naar boven(lengte ÷ h.o.h.-afstand) + 1, plus extra onderdelen voor hoeken, aansluitingen en openingen (doorgaande stijlen en opleggingsstijlen, min de gewone stijlen die een opening vervangt). Korte stijlen boven en onder openingen worden uit de indeling geteld. - Regels: één onderregel plus een dubbele bovenregel, ingepast in handelslengtes.
- Lateien: zaaglengte = breedte van de opening + 3″ (ca. 76 mm: 1½″ oplegging op elke opleggingsstijl). De maat van de latei is uw eigen invoer — zie „Wat we niet doen” hieronder.
- Spanten: de lengte is meetkunde —
horizontale lengte × √(1 + (helling ÷ 12)²)plus de overstek onder dezelfde helling (helling uitgedrukt als stijging per 12 eenheden horizontaal). - Beplating en ondervloer: oppervlakte gedeeld door de plaatoppervlakte, plus een toeslag voor zaagverlies.
Ter controle (Amerikaans voorbeeld): een wand van 20 ft (ca. 6,1 m) lang en 8 ft (ca. 2,4 m) hoog, met stijlen op 16″ (ca. 40 cm) h.o.h., twee hoeken van drie stijlen en één raam van 36″ (ca. 91 cm), komt uit op 22 stijlen, of 25 met 10% zaagverlies. De Amerikaanse vakregel „één stijl per voet wand plus 10%” geeft 22. Getelde aantallen vallen meestal iets hoger uit dan de vuistregel, omdat hoeken en openingen expliciet worden meegenomen.
Handelslengtes en de zaagoptimalisatie
Houthandels verkopen hout in vaste lengtes (in Europa doorgaans 2,4 tot 5,4 m in stappen van 0,6 m; in de VS 8 tot 20 ft in stappen van 2 ft; elders marktspecifieke lengtes). Als een project gezaagde onderdelen nodig heeft, bepaalt de optimalisatie welke lengtes u koopt en hoe u ze zaagt:
- De zaagsneden worden gesorteerd van lang naar kort.
- Voor elke nieuwe plank simuleert de optimalisatie een best-fit-vulling van elke beschikbare handelslengte en kiest de lengte met het kleinste aandeel verlies. Bij gelijke stand wint de langere plank, zodat u minder stuks hoeft te sjouwen.
- Tussen de zaagsneden wordt een zaagsnede (standaard 3 mm, ongeveer ⅛″) afgetrokken.
- Onderdelen die langer zijn dan de langste handelslengte worden opgesplitst en gemarkeerd, zodat u een stuiknaad kunt plannen.
Dit is een heuristiek voor een probleem (het eendimensionale snijprobleem) dat lastig perfect op te lossen is. Ze is snel en deterministisch en zit meestal dicht bij het beste plan, maar garandeert niet het absolute minimum aantal planken.
Zaagverlies
In de praktijk gaan er planken verloren door kromming, scheuren, noesten, verkeerde zaagsneden en restjes die te kort zijn om te gebruiken. Gepubliceerde schattingen voor houtskeletbouw rekenen meestal 10–15% extra voor verlies. De calculators gebruiken deze standaardwaarden — voor houtskeletbouw de onderkant van die marge, omdat hoeken, openingen en regels al expliciet worden geteld — en elke waarde is aan te passen:
| Werk | Standaard | Waarom |
|---|---|---|
| Houtskeletbouw | 10% | Hoeken zijn al meegeteld |
| Vlonders en schuttingen | 5–10% | Afgekeurde planken en afkorten van de uiteinden |
| Plaatmateriaal | ongeveer 10% | Openingen en randen |
Het verlies wordt op het aantal stuks toegepast en altijd naar boven afgerond — u kunt geen 0,4 plank kopen.
Prijzen
Elke markt heeft voorbeeldprijzen van oktober 2026, zodat een schatting nooit leeg is: in Europa hout per kubieke meter in euro (in de VS per MBF), plus plaatmateriaal per plaat en beton per zak. Het zijn gangbare winkelprijzen als vertrekpunt, geen offertes. Ter informatie voor de Amerikaanse markt: de National Association of Home Builders meldde eind september 2026 een samengestelde prijs voor constructiehout van ongeveer $507 per MBF; winkelprijzen liggen ruim boven zulke groothandelsindexen.
Elke prijs is aan te passen, en uw prijzen worden op uw apparaat bewaard. Houtprijzen veranderen wekelijks en verschillen per winkel, dus vul de prijzen van uw eigen houthandel in voordat u op een totaal vertrouwt.
Houtdichtheid en gewicht
Gewichten zijn gebaseerd op gangbare luchtdroge dichtheden (circa 12% vochtgehalte) per houtsoort, volgens het Wood Handbook van het USDA Forest Products Laboratory en verwante tabellen. Douglas is luchtdroog bijvoorbeeld ongeveer 34 lb/ft³ (circa 545 kg/m³), dus een Amerikaanse 2×4×8 weegt ongeveer 9,9 lb (circa 4,5 kg). Geïmpregneerd hout staat vermeld met het natte gewicht zoals het van de impregneerinstallatie komt, omdat u het meestal zo koopt en draagt. Echte planken wijken door vocht en groei ongeveer 10–15% af.
Inhoudsregels voor stammen
De berekening van de inhoud van stammen volgt de drie gangbare Amerikaanse log rules en gebruikt de diameter aan het dunne eind binnen de schors (D, inch) en de stamlengte (L, voet):
- Doyle:
(D − 4)² × L ÷ 16. Onderschat dunne stammen en overschat dikke. - Scribner: een op tekeningen gebaseerde regel zonder correctie voor tapsheid; Scribner Decimal C rondt af op de dichtstbijzijnde 10 board feet.
- International ¼″: gaat uit van een zaagsnede van ¼″ en ½″ tapsheid per 4 ft, en is de meest consistente van de drie.
Bij dunne stammen lopen de regels flink uiteen; daarom worden de resultaten naast elkaar getoond. Board feet voor een stam van 16 ft (ca. 4,9 m), volgens Virginia Cooperative Extension:
| Diameter | International ¼″ | Scribner Dec C | Doyle |
|---|---|---|---|
| 12″ | 95 | 80 | 64 |
| 16″ | 180 | 160 | 144 |
| 20″ | 290 | 280 | 256 |
| 24″ | 425 | 400 | 400 |
Verwijzingen naar bouwvoorschriften (VS)
Als een calculator met de Amerikaanse markt een regel controleert, verwijst hij naar het artikel uit de International Residential Code (IRC) waar de regel vandaan komt, bijvoorbeeld:
- IRC R311.7.5.1 / R311.7.5.2 / R311.7.2 — optrede van maximaal 7¾″ (ca. 19,7 cm), aantrede van minimaal 10″ (ca. 25,4 cm), vrije hoogte van minimaal 6′8″ (ca. 2,03 m).
- IRC Table R602.3(5) — dragende stijlen van 2×4 mogen tot 24″ (ca. 61 cm) h.o.h. staan als ze alleen een dak en plafond dragen, tot 10 ft (ca. 3 m) hoog.
- IRC R507 en de vlonderrichtlijn DCA 6 van de American Wood Council — een veranderlijke belasting van 40 psf en een permanente belasting van 10 psf als basis voor voorgeschreven vlonders, een overstek van hooguit een kwart van de achterliggende overspanning, en balkdragers van minstens 60% van de balkhoogte.
Amerikaanse jurisdicties hanteren verschillende edities van de IRC en passen die aan. Deze controles zijn een geheugensteun, geen goedkeuring. Buiten de VS, dus ook in Nederland en België, claimen de calculators geen overeenstemming met welk nationaal voorschrift dan ook: controleer de plaatselijke bouwregels en neem bij twijfel contact op met uw gemeente of een constructeur.
Wat we niet doen
- Geen dimensionering op belasting. De maten van balken, spanten, liggers en lateien hangen af van houtsoort, sterkteklasse, h.o.h.-afstand, overspanning, sneeuw- en windbelasting, en komen uit gepubliceerde overspanningstabellen. Zolang die tabellen niet zijn overgenomen en gecontroleerd, nemen de calculators de maat van het onderdeel als uw invoer en tellen ze het materiaal; ze kiezen de maat niet voor u.
- Geen constructieberekening. Niets op deze site is een constructief ontwerp, een goedgekeurde tekening of een vervanging voor een bevoegde vakman of constructeur.
- Geen actuele prijzen. Prijzen zijn voorbeelden die u zelf aanpast, geen gegevens rechtstreeks van een winkel.
- Geen voorgeschreven bevestigingsschema’s. Aantallen spijkers en schroeven, waar vermeld, zijn schattingen om in te kopen, geen bevestigingsschema volgens de voorschriften.
Bronnen
- Southern Pine Inspection Bureau — Nominale en werkelijke houtmaten (PS 20)
- Southern Pine Inspection Bureau — Categorieën houtmaten
- Southern Pine Inspection Bureau — Dichtheid van hout
- NIST — Commentaar van het American Lumber Standard Committee op PS 20-20 (april 2024)
- Woodworkers Source — Wat betekent 4/4? (kwartdiktes volgens de NHLA)
- USDA Forest Service, Forest Products Laboratory — Wood Handbook: Wood as an Engineering Material (handboek over hout als constructiemateriaal)
- Oregon Wood Innovation Center, Oregon State University — Tabel met relatieve bewerkings- en fysische eigenschappen van hout
- Virginia Cooperative Extension — Log rules en board-foottabellen (CNRE-201)
- WOODWEB — Stammen en gezaagd hout meten
- International Code Council — International Residential Code (openbaar toegankelijk)
- Town of Timnath — Trappenrichtlijn voor woningen volgens de IRC 2018
- City of Blaine, MN — Basisprincipes van houtskeletbouw (IRC Table R602.3(5))
- American Wood Council — DCA 6 Prescriptive Residential Wood Deck Construction Guide: aanvullingen en errata
- Fine Homebuilding — Vlonderbalken goed uitvoeren (IRC R507 / DCA 6)
- Fine Homebuilding forum — Materiaalstaat voor houtskeletbouw (vuistregel voor stijlen)
- National Association of Home Builders — Prijzen van constructiehout (VS)
Ziet u een getal dat afwijkt van een bron, of een bron die we zouden moeten toevoegen? Laat het ons weten — correcties worden beoordeeld en de aanpassing wordt vermeld bij de datum van deze pagina.