Standaard houtmaten in Nederland
In Nederland wordt hout verkocht op de werkelijke maat in millimeters: dikte × breedte. Geschaafd constructiehout van vuren is het meest gangbaar; fijnbezaagd hout (vaak voor tuinhout en schuttingen) is meestal een paar millimeter groter. Gangbare maten met de inhoud, het gewicht (gedroogd vuren, ongeveer 462 kg/m³) en de prijs bij de voorbeeldprijs van € 850 per m³:
| Maat (mm) | Typisch gebruik | m³ per meter | kg per meter | Prijs per meter |
|---|---|---|---|---|
| 18 × 95 | Schuttingplanken | 0,00171 | 0,79 | € 1,45 |
| 22 × 95 | Rabatdelen, schutting | 0,00209 | 0,97 | € 1,78 |
| 24 × 48 | Tengels, latten | 0,00115 | 0,53 | € 0,98 |
| 27 × 145 | Vlonderplanken | 0,00392 | 1,81 | € 3,33 |
| 45 × 70 | Regelwerk, dwarsregels | 0,00315 | 1,46 | € 2,68 |
| 45 × 95 | Stijlen en regels HSB | 0,00428 | 1,98 | € 3,63 |
| 45 × 145 | Sporen, HSB-wanden | 0,00653 | 3,01 | € 5,55 |
| 45 × 195 | Vloerbalken, lateien | 0,00878 | 4,05 | € 7,46 |
| 45 × 220 | Vloerbalken, grotere overspanning | 0,00990 | 4,57 | € 8,42 |
| 60 × 200 | Gordingen, balken | 0,01200 | 5,54 | € 10,20 |
| 70 × 70 | Palen, stijlen | 0,00490 | 2,26 | € 4,17 |
| 90 × 90 | Palen (pergola, overkapping) | 0,00810 | 3,74 | € 6,89 |
| 120 × 120 | Zware palen | 0,01440 | 6,65 | € 12,24 |
Het assortiment verschilt per houthandel. Constructiehout met sterkte-sortering is meestal C24; veel houthandels voeren daarnaast CLS-hout (38 × 89 en 38 × 140 mm) met afgeronde kanten. Meet altijd zelf na voordat u op maat zaagt — maten wijken per zagerij en vochtgehalte iets af.
Amerikaanse houtmaten: nominaal en werkelijk
In de VS en Canada heeft naaldhout een nominale naam — ongeveer de maat van het ruw gezaagde stuk vóór drogen en schaven. Wat u meeneemt, is de kleinere werkelijke maat volgens de Amerikaanse norm PS 20: planken van 1″ zijn ¾″ dik, 2″-hout is 1½″ dik, palen van 4″ zijn 3½″. Breedtes tot 6″ zijn ½″ kleiner, vanaf 8″ ¾″.
| Nominaal | Werkelijk (in) | Werkelijk (mm) | Board feet per foot |
|---|---|---|---|
| 1×4 | ¾ × 3½ | 19 × 89 | 0,333 |
| 1×6 | ¾ × 5½ | 19 × 140 | 0,5 |
| 5/4×6 vlonderplank | 1 × 5½ | 25 × 140 | 0,625 |
| 2×4 | 1½ × 3½ | 38 × 89 | 0,667 |
| 2×6 | 1½ × 5½ | 38 × 140 | 1 |
| 2×8 | 1½ × 7¼ | 38 × 184 | 1,333 |
| 2×10 | 1½ × 9¼ | 38 × 235 | 1,667 |
| 2×12 | 1½ × 11¼ | 38 × 286 | 2 |
| 4×4 | 3½ × 3½ | 89 × 89 | 1,333 |
| 6×6 | 5½ × 5½ | 140 × 140 | 3 |
Hout dat nat geschaafd wordt (S-GRN), krijgt een iets grotere ‘groene’ maat, zodat het na drogen ongeveer op de droge maat uitkomt. Amerikaanse houthandels rekenen board feet nog steeds op de nominale maat. Kies de Amerikaanse markt in het instellingenmenu om de volledige lijst te zien.
Hardhout: ruwe diktes
Hardhout zoals eiken wordt vaak ruw gezaagd verkocht, in vaste diktes en wisselende breedtes en lengtes. In Europa zijn diktes als 26, 32, 40, 52 en 65 mm gangbaar; in de Amerikaanse handel spreekt men van kwarten van een inch:
| Kwart | Ruwe dikte |
|---|---|
| 4/4 | 1″ (25,4 mm) |
| 5/4 | 1¼″ (31,8 mm) |
| 6/4 | 1½″ (38,1 mm) |
| 8/4 | 2″ (50,8 mm) |
| 12/4 | 3″ (76,2 mm) |
Schaven kost aan elke kant een paar millimeter; een ruwe plank van 4/4 is aan twee zijden geschaafd ongeveer 13/16″ (21 mm). U betaalt wel voor de volle ruwe dikte. Vraag bij Europees hardhout welke maat de houthandel opgeeft: ruw of geschaafd.
Houtmaten per land
Overal met het metrieke stelsel wordt hout op de werkelijke maat in millimeters verkocht, maar de maatreeksen verschillen:
- Europa (Nederland, België, Duitsland, Frankrijk …): balken van 45 of 60 mm dik — 45 × 70, 45 × 95, 45 × 145, 45 × 195, 60 × 120, 60 × 200 — en vierkante palen van 70, 90 en 120 mm. Gesorteerd constructiehout is meestal C24.
- Scandinavië: de 45 mm-reeks — 45 × 45, 45 × 70, 45 × 95, 45 × 120 tot 45 × 220 — met planken van 22 en 28 mm voor gevelbekleding en vlonders.
- Verenigd Koninkrijk: CLS-stijlen van 38 × 63 en 38 × 89 mm met afgeronde kanten, plus constructiehout van 47 × 100 en 47 × 150 mm.
- Japan: het 2×4-bouwsysteem gebruikt Noord-Amerikaanse maten in mm — 2×4 = 38 × 89, 2×6 = 38 × 140 — en traditionele bouw palen van 105 × 105 en 120 × 120 mm.
- Brazilië: maten in cm — ripa 1,5 × 5, sarrafo 2,5 × 10, caibro 5 × 6, viga 6 × 12 en 6 × 16.
- Golfstaten: geïmporteerd hout heet vaak nog in inches (2″ × 4″) maar meet rond 50 × 100 mm.
Een Amerikaanse 2×4 (1½″ × 3½″) is 38,1 × 88,9 mm: vrijwel gelijk aan CLS 38 × 89, maar slanker dan een Europese 45 × 95. Om prijzen tussen maten te vergelijken, gebruikt u de strekkende meter naar m³-calculator; voor het gewicht van andere houtsoorten de gewicht-calculator.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de standaardmaten van constructiehout?
De gangbaarste geschaafde maten vuren zijn 45 × 70, 45 × 95, 45 × 145, 45 × 195 en 45 × 220 mm, in lengtes van 2,4 tot 5,4 m. Daarnaast 60 mm dikke balken en vierkante palen van 70, 90 en 120 mm. Het assortiment verschilt per houthandel.
Welke maat hout gebruik ik voor een HSB-wand?
Voor eenvoudige binnenwanden en kleine bijgebouwen vaak 45 × 70 of 45 × 95 mm; voor buitenwanden met meer isolatie 45 × 145 mm of meer. Wat nodig is, hangt af van belasting en isolatie-eisen — controleer dat bij een constructeur of uw gemeente.
Wat is de werkelijke maat van een 2×4?
1½″ × 3½″ (38 × 89 mm) droog. Hij is dus slanker dan een Europese balk van 45 × 95 mm.
Wat is het verschil tussen geschaafd en fijnbezaagd?
Geschaafd hout is glad en maatvast; fijnbezaagd hout heeft een ruwer oppervlak en is vaak een paar millimeter groter. Fijnbezaagd is gangbaar voor tuinhout, geschaafd voor binnen en voor zichtwerk.
Hoeveel weegt een meter 45 × 95?
Gedroogd vuren ongeveer 2 kg per meter, nat geïmpregneerd grenen ongeveer 3 kg per meter.
Wat is CLS-hout?
Canadian Lumber Standard: geschaafd constructiehout met afgeronde kanten, meestal 38 × 89 of 38 × 140 mm. Het is maatvast en wordt veel gebruikt voor regelwerk en binnenwanden.
Hoe dik is een vlonderplank?
Gangbare vlonderplanken zijn 27 tot 28 mm dik en 120 tot 145 mm breed. Een Amerikaanse 5/4×6 vlonderplank is 25 × 140 mm.