Zo berekent u een trap
Elke trap begint met één maat: de totale hoogte, van de afgewerkte vloer onder (maaiveld, tegel of benedenverdieping) tot de afgewerkte vloer boven (vlonderplanken of afgewerkte verdiepingsvloer). Daarna:
optredes = hoogte ÷ maximale optrede, naar BOVEN afgerond optrede o = hoogte ÷ optredes treden = optredes − 1 totale aantrede = treden × aantrede a
Naar boven afronden zorgt dat geen enkele optrede boven het maximum komt. Een vlonder op 90 cm: 900 ÷ 180 = 5,0 → 5 optredes van 180 mm. Voor 2,75 m vloer tot vloer: 2750 ÷ 180 = 15,3 → 16 optredes van 171,9 mm. Afronden naar het dichtstbijzijnde getal gaf 15 optredes van 183,3 mm, steiler dan u had ingesteld.
Waarom één trede minder dan optredes? De vlonder of de verdiepingsvloer is de laatste trede. U stapt vijf optredes omhoog maar zet maar vier keer uw voet op een trede voordat u op de vlonder staat. Dat geldt voor een trap naar boven en voor een buitentrap; de trapboom krijgt één uitkeping per trede. Telt u de aankomstvloer mee als trede, dan is het aantal „treden” gelijk aan het aantal optredes.
Of de trap prettig loopt, ziet u aan de staplengte 2o + a ≈ 63 cm: twee optredes plus één aantrede komen ongeveer overeen met een pas. De calculator controleert of de waarde tussen 600 en 640 mm ligt.
Rekenvoorbeelden
Vlondertrap, 90 cm hoog (standaardwaarden): maximale optrede 180 mm, aantrede 270 mm, twee vlonderplanken 27 × 145 mm per trede met 20 mm overstek, trapbreedte 90 cm, trapbomen 45 × 220 mm.
| Onderdeel | Waarde |
|---|---|
| Optredes | 5 × 180 mm |
| Treden | 4 × 270 mm aantrede (290 mm diep met overstek) |
| Totale aantrede | 1080 mm |
| 2o + a | 630 mm – comfortabel |
| Hellingshoek | 33,7° |
| Trapboom | 1383 mm uit 45 × 220 → 2,4 m kopen |
| Resthout onder de uitkepingen | 70 mm – onder 90 mm, de calculator waarschuwt |
| Trapbomen bij 90 cm breedte | 4 (planken van 27 mm, h.o.h. ≤ 400 mm) |
| Tredeplanken | 8 stukken van 900 mm + 10 % zaagverlies = 9 |
Met treden van 45 mm dik (45 × 145) zijn 3 trapbomen genoeg (h.o.h. ≤ 600 mm); de trapboom wordt 1373 mm, omdat onderaan de dikkere trede wordt afgezaagd.
Trap naar de verdieping, 2,75 m vloer tot vloer, aantrede 270 mm: 16 optredes van 171,9 mm, 15 treden, 4050 mm totale aantrede, 2o + a = 614 mm, 32,5°. De trapboom wordt 4879 mm: met wat extra lengte om haaks af te korten is 4,8 m te kort, dus 5,4 m kopen. Met een trapgat van 3,0 m en een vloer van 250 mm dik is de vrije hoogte aan de rand van het trapgat maar ongeveer 1,66 m; voor 2,30 m moet het trapgat zo’n 4,01 m lang zijn. Wilt u de trap flauwer, kies dan 280 mm aantrede: 2o + a = 624 mm, totale aantrede 4200 mm, trapboom 5004 mm.
Trapregels in Nederland
In Nederland staan de eisen aan trappen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, de opvolger van het Bouwbesluit 2012). Voor een nieuwe woning gelden voor de trap tussen verdiepingen doorgaans deze maten:
| Maat | Gebruikelijke eis |
|---|---|
| Optrede | max. 188 mm |
| Aantrede | min. 220 mm |
| Trapbreedte | min. 800 mm |
| Vrije hoogte boven de trap | min. 2,30 m |
| Staplengte 2o + a | comfortabel rond 600–640 mm |
Voor verbouw, bestaande woningen en andere gebruiksfuncties gelden afwijkende waarden, en in België gelden weer andere regels. Leuningen en hekwerken, die deze calculator niet berekent, hebben hun eigen eisen. Controleer de regels bij uw gemeente of constructeur voordat u gaat bouwen.
Kiest u de Amerikaanse markt, dan controleert de calculator volgens de IRC R311.7 (optrede max. 7¾″, aantrede min. 10″). De controles op staplengte en resthout gelden altijd.
Een trapboom aftekenen en uitzagen
- Klem trapmallen (of een klosje) op een winkelhaak: de optrede op het korte been, de aantrede op het lange been.
- Teken de treden af langs de bovenkant van de plank, steeds één optrede en één aantrede, tot u één uitkeping minder heeft dan optredes.
- Trapboom inkorten: zaag onderaan de dikte van één trede af, zodat de eerste optrede even hoog wordt als de rest zodra de treden erop liggen.
- Zaag de uitkepingen met de cirkelzaag en werk de hoeken af met een handzaag of decoupeerzaag, zodat u niet in het resthout zaagt.
- Controleer het resthout – het massieve hout tussen de binnenhoeken en de onderkant. 90 mm is een gangbaar minimum; meer is stijver. De tekening geeft die maat aan.
- Gebruik de eerste trapboom als mal voor de andere.
Met 45 × 220 mm en gewone treden van 17–18 × 27 cm blijft maar 70–75 mm over. Daarom maakt men houten trappen vaak met ingefreesde trapbomen (treden in sleuven van een hele trapboom) of met stalen tredehoeken op een niet-uitgezaagde boom. Wilt u een opgezaagde trapboom, neem dan hoger gelamineerd hout.
Trapbomen, treden en stootborden: wat koopt u?
- Trapbomen: 45 × 220 mm is de hoogste gangbare maat constructiehout; voor uitgezaagde trapbomen is hoger gelamineerd hout beter. Buiten geïmpregneerd grenen of lariks gebruiken en de voet van de trapboom vrij van staand water houden.
- Aantal trapbomen: in de praktijk houdt men de overspanning van de treden op ongeveer 400 mm bij vlonderplanken van 27 mm en 600 mm bij planken van 45 mm. Een trap van 90 cm breed krijgt 4 trapbomen met vlonderplanken en 3 met dikke planken.
- Treden: twee vlonderplanken 27 × 145 mm met 6 mm naad geven 296 mm – genoeg voor 270 mm aantrede plus 20 mm overstek. Binnen zijn massieve treden (beuken, eiken) van 40 mm of meer gebruikelijk.
- Stootborden: optioneel, planken op de hoogte van de optrede geschulpt. Is de breedste plank in de lijst te smal, dan rekent de calculator twee planken per optrede.
- Bordes: een buitentrap staat op een betonpoer of tegel. Een heel hoge trap deelt u op met een bordes dat minstens zo diep is als de trap breed; bereken elke steek apart.
Zet de lijst bij die van de vlonder of de balklaag waar de trap naartoe gaat. De prijzen zijn aanpasbare voorbeeldprijzen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel treden heb ik nodig voor 90 cm hoogte?
Bij een maximale optrede van 18 cm vijf optredes van 180 mm en vier treden; de vlonder is de vijfde trede. Met 270 mm aantrede is de trap 1,08 m lang.
Hoe bereken je het aantal optredes van een trap?
Deel de totale hoogte door de maximale optrede en rond naar boven af. Deel daarna de hoogte door dat aantal voor de exacte optrede – alle optredes zijn even hoog. Voorbeeld: 2750 ÷ 180 = 15,3 → 16 optredes van 171,9 mm.
Waarom heeft een trap één trede minder dan optredes?
De verdiepingsvloer of de vlonder is de laatste trede. Een trap met 16 optredes heeft 15 treden; de trapboom heeft 15 uitkepingen.
Hoe lang moet een trapboom zijn?
Ongeveer de schuine zijde van totale aantrede en hoogte – √(aantrede² + hoogte²). Bij 2750 mm hoogte en 4050 mm totale aantrede is dat zo’n 4,9 m, dus koopt u planken van 5,4 m. De calculator berekent de exacte lengte voor de uitgezaagde trapboom (hier 4879 mm).
Hoeveel trapbomen heb ik nodig voor een trap van 90 cm breed?
Vier met treden van vlonderplanken van 27 mm (hoogstens zo’n 400 mm tussen de trapbomen) en drie met planken van 45 mm (ongeveer 600 mm). Bredere trappen krijgen extra trapbomen ertussen.
Wat is de maximale optrede van een trap?
Voor een nieuwe woning in Nederland is dat doorgaans 188 mm, met een aantrede van minstens 220 mm. Prettiger loopt 170–180 mm. Voor verbouw en in België gelden andere regels – controleer wat bij u van toepassing is.
Welk hout gebruik je voor trapbomen?
Buiten meestal geïmpregneerd grenen of lariks van 45 × 220 mm, binnen vuren, gelamineerd hout of hardhout zoals beuken en eiken. Omdat een uitgezaagde trapboom van 45 × 220 mm minder dan 90 mm massief hout overhoudt, is een ingefreesde trapboom of een boom met tredehoeken vaak de betere keus.